Fobia społeczna

fobia społeczna

Fobia społeczna należy do jednych z bardziej rozpowszechnionych zaburzeń lękowych. Odnosi się do strachu przed zażenowaniem w sytuacjach ekspozycji społecznej takich jak wystąpienia publiczne czy przemawianie. Szacuje się, iż około 70% ludzi charakteryzuje się nieśmiałością. Fobia społeczna, to coś więcej niż nieśmiałość w sytuacjach społecznych. Towarzyszy jej silny lęk, który powoduje całkowite unikanie sytuacji związanych z ekspozycją społeczną. Zazwyczaj osoba taka obawia się, że zrobi coś głupiego lub sprawi, że inni pomyślą o niej, że jest dziwna, szalona czy głupia.

Fobia społeczna – objawy

W przypadku fobii społecznej najczęściej jej spotykaną formą jest lęk przed publicznym przemawianiem. Inne typowe postaci tej fobii to:

  • lęk przed zarumienieniem się w obecności innych osób,
  • lęk przed zadławieniem się,
  • lęk przed rozsypaniem/rozlaniem jedzenia podczas spożywania posiłku w miejscu publicznym,
  • lęk przed byciem obserwowanym w pracy,
  • lęk przed korzystaniem z toalet publicznych,
  • lęk przed pisaniem w obecności innych,
  • lęk przed podpisywaniem dokumentów w obecności innych,
  • lęk przed tłumem,
  • lęk przed zdawaniem ustnego egzaminu.

Fobia społeczna może przyjąć bardziej uogólniony lęk przed każdą sytuacją społeczną lub przed znalezieniem się w grupie, w której możemy być obserwowani lub oceniani.

Fobia społeczna – diagnoza

Mimo tego, że występowanie lęków społecznych i nieśmiałości jest dość powszechne, to aby zdiagnozować fobię społeczną muszą spełnione określone kryteria. Według klasyfikacji DSM V fobię społeczną rozpoznaje się, gdy:

  • U danej występują obawy, że wypowiadane przez nią słowa lub wykazywane zachowania mogą prowadzić do jej upokorzenia, zawstydzenia, mogą zostać źle ocenione przez innych co będzie prowadzić do odrzucenia ze strony innych lub też do ich obrażenia się.
  • Narażenie się na ekspozycję społeczną lub nawet samo myślenie o niej powoduje wystąpienie lęku oraz objawów somatycznych.
  • Obawy przed upokorzeniem bądź zawstydzeniem są nieuzasadnione lub nadmierne.
  • Występuje unikanie sytuacji wywołujących lęk oraz odczuwanie silnego stresu podczas narażenia na ekspozycję społeczną.
  • Odczuwalne jest cierpienie spowodowane unikaniem sytuacji społecznych.
  • Z występowaniem fobii związane są problemy społeczne i zawodowe a danej osobie przeszkadzałoby to w pracy, aktywności społecznej lub w ważnych relacjach.

Fobia społeczna – przebieg

Najczęściej spotykaną fobią społeczną jest strach przed publicznym przemawianiem. Mogą towarzyszyć jej napady paniki związane z poczuciem zażenowania lub upokorzenia. Ponadto napady paniki występują tylko w związku z konkretnym rodzajem sytuacji społecznej. Fobia społeczna może dotykać aktorów, mówców, osób, które ze względów zawodowych muszą dokonywać prezentacji, oraz uczniów, którzy muszą przemawiać przed klasą. Fobia przed publicznym przemawianiem jest tak samo rozpowszechniona u mężczyzn i kobiet. Fobia społeczna rozwija się zazwyczaj w okresie późnego dzieciństwa lub adolescencji. Częściej pojawia się u dzieci nieśmiałych. Zazwyczaj jej początki związane są z koniecznością publicznych wypowiedzi w szkole. Jeśli się pojawi zazwyczaj utrzymuje się przez cały okres adolescencji i wczesnej dorosłości. W późniejszym okresie życia na ogół się zmniejsza. Szacuje się, iż do 14% dorosłych doświadcza fobii społecznej w jakimś momencie swego życia. Istotą fobii społecznej jest lęk przed odrzuceniem na skutek własnego zachowania i/lub tego co dana osoba mówi. Osoby z fobią społeczną mają potrzebę kontaktów społecznych, lubią towarzystwo, ale ze względu na towarzyszący im lęk i napięcie obawiają się swoich zachowań przez co unikają kontaktów. Mimo chęci spotkania potrafią w ostatnich chwili szukać wymówek, aby go uniknąć. Zazwyczaj takie osoby oceniają siebie, jako niewystarczająco kompetentne w zakresie swoich umiejętności społecznych, konwersacyjnych oraz oceniają, że nie są dość atrakcyjne by być lubianym. Osoby z fobią społeczną stawiają sobie nieadekwatnie wysokie standardy w zakresie wystąpień społecznych. Towarzyszy im przekonanie, że ich poczucie wartości jest uzależnione od tego, jak zostaną ocenione przez inne osoby.

Fobia społeczna – leczenie

Do najskuteczniejszych metod terapii fobii społecznej należą:

Trening relaksacyjny i praktyka uważności – oddychanie przeponowe, głęboka relaksacje mięśniowa, świadome kierowanie uwagi.

Odwrażliwianie – terapia polega na stopniowym konfrontowaniu się z coraz trudniejszymi sytuacjami wywołującymi lęk.

Terapia poznawcza – przeformułowanie niefunkcjonalnych myśli i przekonań.

Trening umiejętności społecznych – nauka umiejętności związanych z podtrzymywaniem konwersacji, wchodzenia w relacje, utrzymywanie kontaktu wzrokowe, aktywne słuchanie.

Trening asertywności – ćwiczenie umiejętności pełnego wyrażania siebie.

Tagi: